Turn your device in landscape mode.
Đặt vé

curent lang vi

Đăng nhập
Đặt vé VinWonders
Chọn điểm đến

Chọn ngày
Người lớn
*cao từ 140cm
*cao từ 140cm
Trẻ em
*80-140cm
*cao từ 100cm-140cm *cao từ 80cm-140cm
Người cao tuổi
*từ 60 tuổi
*từ 60 tuổi
Hát xoan

Hát Xoan – Di sản văn hóa phi vật thể quý báu của Việt Nam

11/02/2025 1.105 views
4/5 - (1 vote)

Hát xoan không chỉ là một điệu hát mà còn là một nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt. Với những giai điệu mượt mà, uyển chuyển, hát Xoan đã đi sâu vào lòng người, trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của dân tộc.
Tìm hiểu nghệ thuật hát xoan

Những điệu hát say đắm lòng người (Ảnh: Sưu tầm)

1. Giới thiệu về hát Xoan Phú Thọ

1.1. Hát Xoan là gì?

Hát Xoan là di sản văn hóa phi vật thể của vùng Đất Tổ, gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương. Đây là một loại hình dân ca nghi lễ, có thể gọi là hát cửa đình hoặc “Khúc môn đình,” kết hợp giữa ca nhạc, hát và múa để phục vụ nhu cầu tín ngưỡng cộng đồng. Hát Xoan có nhiều làn điệu khác nhau, chia thành ba phần: hát nghi lễ, hát quả cách và hát giao duyên.

Loại hình dân ca hát xoan

Hiện nay hát cửa đình vẫn được bảo tồn và phát triển (Ảnh: Sưu tầm)

1.2. Nguồn gốc

Hát Xoan có nguồn gốc gắn liền với huyền thoại thời các Vua Hùng, được tổ chức vào mùa Xuân để cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng tươi tốt và quốc thái dân an. Mặc dù có những truyền thuyết liên quan đến thời kỳ dựng nước, một số nhà nghiên cứu cho rằng hát Xoan thực sự xuất hiện vào thế kỷ XV, dưới thời Hậu Lê. Lời ca Xoan lúc này có đặc điểm của văn chương thế kỷ XV, với hình thức chưa cố định, bao gồm cả thể thất ngôn và các câu 6 tiếng.

Hát Xoan được truyền dạy cho thế hệ trẻ

Hiện nay hát cửa đình vẫn được bảo tồn và phát triển (Ảnh: Sưu tầm)

2. Đặc trưng của hát Xoan

2.1. Không gian biểu diễn

Hát Xoan thường được biểu diễn vào mùa xuân, đặc biệt trong các đình, miếu ở Phú Thọ từ mùng Một Tết. Các phường Xoan lần lượt khai xuân tại những địa điểm cố định như đình Cả, miếu Cấm (An Thái), đình Đơi (Kim Đới), miếu Lãi Lèn (Phù Đức) và đình Thét (Kim Đức). Đến mùng 5, hát Xoan được tổ chức tại Đền Hùng, trở thành một phần quan trọng trong không gian văn hóa tín ngưỡng của vùng Đất Tổ.

Ngoài ra, hát Xoan còn là hoạt động không thể thiếu trong lễ hội Đền Hùng, diễn ra từ ngày 5-10/3 Âm lịch hàng năm. Đặc biệt, vào Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 Âm lịch), nghi lễ hát thờ được thực hiện trang trọng nhằm tôn vinh các Vua Hùng. Trong suốt thời gian lễ hội, các chương trình hát Xoan làng cổ cũng được trình diễn để phục vụ du khách thập phương về chiêm bái cội nguồn.

Không gian biểu diễn hát Cửa đình

Không gian biểu diễn hát Cửa đình ở nhiều địa điểm (Ảnh: Sưu tầm)

Khám phá: Tìm hiểu chi tiết về Đền Hùng Phú Thọ cho tín đồ du lịch

2.2. Nội dung

Nội dung của hát Xoan ở Phú Thọ phản ánh đời sống lao động, tín ngưỡng và ước vọng của người dân thời xưa, được thể hiện qua những câu từ mộc mạc, giàu hình ảnh.

  • Ca từ: Sử dụng ngôn ngữ cổ, dân giã, thường theo thể song thất lục bát, thất ngôn, lục bát hoặc lục bát biến thể. Nội dung gắn liền với sinh hoạt đời thường, lao động sản xuất và tình cảm con người.
  • Nội dung: Mang ý nghĩa nghi lễ, chúc tụng, cầu mong mùa màng bội thu, cuộc sống ấm no, cộng đồng gắn kết. Đồng thời, hát Xoan cũng thể hiện tình yêu quê hương, lao động và tình cảm nam nữ.
Những ca từ ý nghĩa trong hát Xoan

Ca từ, nội dung trong hát Cửa đình đều rất ý nghĩa (Ảnh: Sưu tầm)

2.3. Hình thức

Hình thức của hát Xoan là sự kết hợp giữa hát, múa, nhạc và thơ, với cách trình diễn phong phú và sinh động.

  • Nhạc cụ: Chủ yếu sử dụng phách tre, trống con, kết hợp với đạo cụ biểu diễn như quạt, nậm rượu.
  • Loại hình biểu diễn: Gồm hát đồng ca, hát đối đáp, hát đuổi, hát lĩnh xướng, kết hợp với các điệu múa đơn giản bằng tay và bước chân theo đội hình.

Bên cạnh đó, hát Xoan có nhiều làn điệu khác nhau từ thời Văn Lang – Hùng Vương, chia thành ba phần chính:

  • Hát nghi lễ: Gồm các bài mang tính nghi thức như Hát chào Vua, mời Vua, Giáo trống, Giáo pháo, Thơ nhang, Đóng đám.
  • Hát quả cách: Gồm 14 bài với nhiều lối hát khác nhau như Kiều giang cách, Nhàn ngâm cách, Ngư tiều canh mục cách, Tứ mùa cách…
  • Hát giao duyên (hát hội): Mang tính tự do, trữ tình, gồm các bài như Thết trầu, Đố chữ, Hát đúm, Cài huê, Mó cá…
Hình thức hát Cửa đình

Hát Cửa đình có nhiều làn điệu khác nhau (Ảnh: Sưu tầm)

2.4. Sắc thái âm nhạc

Sắc thái âm nhạc của hát Xoan vừa trang nghiêm, thong thả, vừa sôi động, trữ tình tùy theo chặng hát. Chặng hát thờ mang âm điệu nghiêm trang, tiết tấu gọn gàng, chủ yếu là hát nói, ít luyến láy. Trong khi đó, chặng hát hội lại phong phú và vui tươi hơn, gồm các làn điệu trữ tình như Cài Huê, Đúm, cùng những tiết mục diễn xướng sôi động như Bỏ bộ, Bợm gái, Mó cá.

2.5. Cách tổ chức

Hát Xoan được tổ chức chặt chẽ theo hình thức phường Xoan, gồm những người cùng làng, thường có quan hệ họ hàng. Người đứng đầu gọi là ông Trùm, dẫn dắt và truyền dạy các bài hát. Thành viên trong phường gồm Kép (nam) và Đào (nữ), thường khoảng 15-18 người, ăn mặc theo trang phục truyền thống. Các phường Xoan có mối quan hệ nước nghĩa, gắn bó như anh em nhưng có quy định nghiêm ngặt, không được kết hôn với người làng nước nghĩa.

Tổ chức hát Cửa đình

Hát Cửa đình được tổ chức theo hình thức phường Xoan (Ảnh: Sưu tầm)

Các sản phẩm được yêu thích nhất

3. Ý nghĩa và giá trị của hát Xoan

Hát Xoan không chỉ là một loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian mà còn mang giá trị văn hóa, lịch sử sâu sắc. Gắn liền với tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương, hát Xoan thể hiện sự tôn kính tổ tiên, đồng thời phản ánh đời sống, tâm tư của người Việt xưa qua lời ca, giai điệu mộc mạc mà giàu cảm xúc. Đây cũng là loại hình nghệ thuật cộng đồng, giúp gắn kết con người, nuôi dưỡng sự hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau.

Với giá trị đặc biệt trong kho tàng văn hóa dân tộc, hát Xoan đã được bảo tồn qua nhiều thế kỷ, không bị mai một trước dòng chảy hiện đại. Năm 2017, UNESCO chính thức công nhận hát Xoan là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, khẳng định vị thế và tầm quan trọng của loại hình nghệ thuật này trên trường quốc tế.

Hát Cửa đình vẫn lưu giữ đến ngày nay

Lưu giữ nét đẹp văn hóa hát xoan đến tận ngày nay (Ảnh: Sưu tầm)

Hát Xoan không chỉ là di sản văn hóa quý báu mà còn là niềm tự hào của vùng Đất Tổ Phú Thọ. Trải qua bao thăng trầm lịch sử, loại hình nghệ thuật này vẫn được bảo tồn và phát huy nhờ sự gìn giữ của cộng đồng. Ngày nay, hát Xoan không chỉ xuất hiện trong các nghi lễ truyền thống mà còn được biểu diễn rộng rãi để giới thiệu đến du khách trong và ngoài nước. Những làn điệu Xoan mộc mạc, sâu lắng tiếp tục vang lên, lan tỏa giá trị văn hóa dân gian và khẳng định sức sống bền bỉ của loại hình nghệ thuật độc đáo này.

Để khám phá văn hóa và những điểm đến hấp dẫn ở miền Bắc, ngoài Phú Thọ, du khách có thể lên kế hoạch ghé thăm Hà Nội – nơi lưu giữ nét cổ kính nghìn năm, cùng nhiều điểm du lịch đặc sắc. Trong đó, không thể không kể đến những điểm vui chơi hấp dẫn như thuỷ cung Vinpearl Aquarium, VinWonders Wave Park & Water Park… khi mang đến những hoạt động, trải nghiệm đáng nhớ cho du khách.

Đến Vinpearl Aquarium Times City, bạn sẽ được chiêm ngưỡng không gian thủy cung hoành tráng với hàng chục nghìn sinh vật biển. Ngoài ra, du khách còn được xem show diễn nàng tiên cá, tham quan hang động bò sát… khi đến đây.

Tham quan thủy cung Vinpearl Aquarium

Đây là địa điểm lý tưởng để các bậc cha mẹ dẫn bé đi tham quan vào dịp cuối tuần

Đặt vé thuỷ cung Vinpearl Aquarium Times City

VinWonders Wave Park & Water Park là tọa độ vui chơi mới toanh tại phía Đông Thủ đô với vô vàn những hoạt động thú vị dành cho du khách. Bạn có thể thỏa thích bơi lội tại bể bơi trong nhà và ngoài trời hoặc chinh phục các cụm trò chơi nước cực thú vị khi đến đây.

Vui chơi tại VinWonders Wave Park & Water Park

Rất nhiều những hoạt động, trò chơi trên nước thú vị tại VinWonders Wave Park & Water Park

Đặt vé VinWonders Wave Park & Water Park

Các sản phẩm được yêu thích nhất

Chia sẻ tin qua:
  • Copy to clipboard
https://vinwonders.com/vi/wonderpedia/news/hat-xoan-phu-tho/

Bài viết liên quan

Bài viết dành cho bạn

Thỏa thích khám phá thiên nhiên tại Vinpearl Safari Phú Quốc

12/06/2023 139.752 views

[UPDATE] Lịch trình xe bus VinWonders Phú Quốc đầy đủ – mới nhất 2026

12/12/2025 72.354 views

Ăn gì ở Phú Quốc? Top 30 đặc sản nổi tiếng kèm địa chỉ

13/08/2025 49.994 views

Cẩm nang du lịch Phú Quốc đầy đủ & lịch trình MỚI NHẤT

11/12/2025 41.313 views

Tìm kiếm

Ưu đãi nổi bật

Phu Quoc Passport: “Say Hi” Phú Quốc với combo siêu chất, giá siêu hời!

Phu Quoc Passport: “Say Hi” Phú Quốc với combo siêu chất, giá siêu hời!

[Ưu đãi 5%] Trải nghiệm ẩm thực Deep Sea ngon hết ý, tận hưởng không gian chill mê ly

[Ưu đãi 5%] Trải nghiệm ẩm thực Deep Sea ngon hết ý, tận hưởng không gian chill mê ly

Tìm vé

Lịch sử tìm kiếm

Phổ biến nhất

Tin tức & trải nghiệm

Thông tin chiều cao áp dụng cho các trò chơi tại VinWonders Phú Quốc

Thông tin chiều cao áp dụng cho các trò chơi tại VinWonders Phú Quốc

Nhằm giúp quý khách thuận tiện tra cứu và lựa chọn các trò chơi phù hợp với chiều cao, VinWonders Phú Quốc cung cấp bảng thông tin chiều cao tham khảo và các lưu ý chung áp dụng khi tham gia trò chơi trong công viên.

 30/01/2026
Khám phá Bắc đảo Phú Quốc vào mùa đẹp nhất trong năm

Khám phá Bắc đảo Phú Quốc vào mùa đẹp nhất trong năm

Bắc đảo Phú Quốc từ lâu đã được biết đến là thiên đường trải nghiệm trong lòng các du khách trong nước và quốc tế. Đặc biệt là vào những tháng cuối năm, Phú Quốc bước vào mùa khô với những chiều hoàng hôn tuyệt đẹp.

 30/01/2026