Văn miếu Mao Điền: Niềm tự hào Văn hiến của xứ Đông xưa

Mục lục

1. Giới thiệu về Văn miếu Mao Điền

1.1. Văn miếu Mao Điền ở đâu?

Văn miếu Mao Điền nằm ở tỉnh nào? Văn miếu Mao Điền tọa lạc tại thôn Mậu Tài, xã Phúc Điền, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương (nay là xã Mao Điền, TP Hải Phòng), cách trung tâm Thành phố Hà Nội khoảng 50km về phía Đông. Đây là một trong những văn miếu lớn nhất ở miền Bắc Việt Nam, chỉ đứng sau Văn miếu Quốc Tử Giám ở Hà Nội về quy mô và giá trị lịch sử.

Văn miếu được xem là cái nôi của nền văn học và khoa bảng ở khu vực đồng bằng sông Hồng, nơi tôn vinh các bậc hiền tài và những danh nhân văn hóa nổi tiếng của dân tộc. Ngày nay, văn miếu trở thành địa điểm du lịch Hải Dương, du lịch Hải Phòng hấp dẫn, thu hút lượng lớn du khách tham quan, chiêm bái.

Khu di tích Văn miếu Mao Điền tọa lạc ở xã Mao Điền, TP Hải Phòng (Ảnh: Sưu tầm)

1.2. Văn miếu Mao Điền thờ những ai?

Giống như các văn miếu khác trong hệ thống Nho giáo, Văn miếu Mao Điền thờ Khổng Tử cùng bốn học trò thân tín của ông là Nhan Hồi, Tử Tư, Mạnh Tử và Tăng Tử. Nơi đây còn phối thờ tám danh nhân người Việt là những bậc hiền tài tiêu biểu trong lịch sử dân tộc. Đó là Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Phạm Sư Mệnh, Vũ Hữu và Nguyễn Thị Duệ.

Đặc biệt, Nguyễn Thị Duệ là nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa cử phong kiến Việt Nam. Bà từng cải trang nam giới để được đi học và thi đỗ tiến sĩ, trở thành biểu tượng cho nghị lực, trí tuệ và khát vọng học tập của phụ nữ Việt Nam.

Văn miếu ở Mao Điền thờ Khổng Tử và các bậc hiền tài người Việt (Ảnh: Sưu tầm)

1.3. Lịch sử hình thành

Văn miếu Mao Điền được thành lập từ thời Lê Sơ (1428 – 1527) làm nơi tổ chức các kỳ thi Hương nhằm tuyển chọn nhân tài ở trấn Hải Dương và vùng phía Đông kinh thành Thăng Long. Đến thời nhà Mạc, nơi đây trở thành địa điểm diễn ra cả kỳ thi Hội, nâng cao vai trò của di tích trong hệ thống giáo dục và khoa cử phong kiến. Năm 1535, danh nhân Nguyễn Bỉnh Khiêm đã đỗ Trạng nguyên tại đây, trở thành thủ khoa cả ba kỳ thi Hương – Hội – Đình.

Đến thời Tây Sơn, văn miếu được di chuyển từ Vĩnh Lại, sáp nhập với trường thi Hương, lấy tên địa phương Mao Điền đặt cho di tích. Trải qua nhiều biến cố lịch sử, nơi đây đã nhiều lần được trùng tu và phục dựng vào các năm 1801, 1806, 1823, 1825, 1990, 1994, 1995, 1999, 2001 và gần nhất là 2002 – 2004. Hiện nay, văn miếu là quần thể di tích tiêu biểu, phản ánh truyền thống hiếu học, khoa bảng và là niềm tự hào của người Hải Dương.

Văn miếu ở Hải Dương được thành lập từ thời Lê Sơ và đã trải qua nhiều lần trùng tu, phục dựng (Ảnh: Sưu tầm)

1.4. Giá trị, ý nghĩa của Văn miếu Mao Điền

Văn miếu Mao Điền khởi đầu là trường học của trấn Hải Dương, sau dần phát triển thành trung tâm giáo dục và trường thi lớn của cả vùng, góp phần đào tạo nhiều nhân tài cho đất nước. Hiện nay, văn miếu là nơi tổ chức các lễ hội, hoạt động tâm linh và giáo dục ý nghĩa như: hội thảo khoa học, vinh danh tiến sĩ xứ Đông thời kỳ mới, khuyến học, biểu dương học sinh giỏi…

Với giá trị lịch sử, văn hóa và kiến trúc đặc sắc, Văn miếu Mao Điền đã được xếp hạng di tích cấp Quốc gia năm 1992 và được công nhận là Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt vào tháng 12 năm 2017. Gần đây, vào ngày 6/12/2024, UBND tỉnh Hải Dương đã ban hành Quyết định số 3259/QĐ-UBND, công nhận Văn miếu là Khu du lịch cấp tỉnh, khẳng định thêm vị thế và tầm ảnh hưởng của di tích trong đời sống văn hóa địa phương.

Văn miếu có giá trị to lớn về lịch sử, văn hóa và nghệ thuật kiến trúc (Ảnh: Sưu tầm)

Khám phá: Cẩm nang đi Côn Sơn – Kiếp Bạc: Di sản văn hóa thế giới

2. Top trải nghiệm tại Văn miếu Mao Điền Hải Dương (cũ)

2.1. Chiêm ngưỡng kiến trúc và các cổ vật

Khi đến thăm Văn miếu Mao Điền, du khách sẽ được chiêm ngưỡng quần thể kiến trúc rộng gần 1ha, được trùng tu và tôn tạo qua nhiều thời kỳ. Khuôn viên di tích có nhiều công trình tiêu biểu như: văn miếu môn, nhà bia tiến sĩ, gác chuông, gác trống, bái đường, hậu cung và khải thánh.

Đặc biệt, văn miếu lưu giữ 12 tấm bia đề danh Tiến sĩ Nho học trấn Hải Dương (1075 – 1919) cùng 2 bia ghi chép lịch sử và quá trình trùng tu di tích. Du khách còn có thể chiêm ngưỡng đỉnh hương đá, khánh đá, ba bia đá cổ cùng cây gạo cổ thụ được trồng từ năm 1801.

Tham quan kiến trúc và tìm hiểu về Văn miếu Mao Điền (Ảnh: Sưu tầm)

2.2. Tìm hiểu truyền thống khoa bảng của xứ Đông

Đến với Văn miếu Mao Điền, bạn sẽ bước vào hành trình khám phá truyền thống hiếu học và khoa bảng rực rỡ của xứ Đông – vùng đất từng sản sinh nhiều bậc hiền tài cho đất nước. Những tấm bia đá khắc tên các tiến sĩ qua các triều đại không chỉ ghi dấu thành tựu cá nhân mà còn phản ánh cả một thời kỳ phát triển rực rỡ của giáo dục Nho học.

Tại đây, bạn sẽ được tìm hiểu về nếp sống, tinh thần học tập, lòng kiên trì và sự cống hiến của các sĩ tử năm xưa. Những câu chuyện đầy cảm hứng về danh nhân, trạng nguyên, nữ tiến sĩ Nguyễn Thị Duệ sẽ giúp bạn cảm nhận sâu sắc hơn về ý chí vươn lên và khí phách của người học trò xưa.

Lều chõng – nơi thi cử của sĩ tử khi xưa được phục dựng ở văn miếu (Ảnh: Sưu tầm)

2.3. Cầu học tập, thi cử đỗ đạt cao

Văn miếu Mao Điền từ lâu đã trở thành điểm đến quen thuộc của sĩ tử và phụ huynh mỗi mùa thi, là nơi gửi gắm ước nguyện đỗ đạt, học hành tấn tới. Với bề dày lịch sử là trung tâm Nho học lớn của cả nước, nơi đây được xem là chốn linh thiêng, hội tụ tinh hoa văn hiến.

Khi đến thăm, bạn có thể thành tâm dâng hương, lễ bái tại ban thờ Khổng Tử, Chu Văn An và các bậc danh nhân khoa bảng, tìm sự tĩnh tâm và tiếp thêm động lực. Nhiều người tin rằng, việc cầu nguyện tại văn miếu sẽ mang lại may mắn, sự thuận lợi trong học tập và thi cử. Người học trò còn được hun đúc ý chí, tinh thần vượt khó để chinh phục những nấc thang tri thức trên con đường học vấn.

Bia tiến sĩ ở Văn miếu Hải Dương (Ảnh: Sưu tầm)

2.4. Check-in không gian hoài cổ

Sở hữu không gian trầm mặc và uy nghiêm, Văn miếu Mao Điền là điểm check-in lý tưởng cho những ai yêu vẻ đẹp hoài cổ. Từng góc nhỏ nơi đây đều mang dấu ấn thời gian, từ cổng Tam quan rêu phong, những hàng cây cổ thụ đến các công trình kiến trúc có hoa văn chạm khắc tinh xảo.

Mỗi khung hình tại văn miếu như đưa bạn trở về một miền ký ức xưa cũ, đậm chất văn hóa truyền thống. Tại đây, bạn có thể thỏa sức tạo dáng, lưu lại những bức ảnh nghệ thuật độc đáo, mang đậm nét riêng của vùng đất hiếu học.

Chụp ảnh, ghi lại những bức ảnh ấn tượng trong không gian thanh tịnh của di tích văn miếu (Ảnh: Sưu tầm)

2.5. Tham gia lễ hội Văn miếu Mao Điền

Lễ hội Văn miếu Mao Điền được tổ chức hai kỳ mỗi năm vào mùa Xuân và mùa Thu, trong đó lễ hội chính diễn ra vào tháng Hai âm lịch. Đây là dịp trang trọng để tưởng nhớ các bậc tiền nhân, đồng thời tôn vinh truyền thống hiếu học và tinh thần tôn sư trọng đạo của người dân xứ Hải Dương.

Không khí lễ hội trang nghiêm mà rộn ràng, mở đầu bằng các nghi lễ truyền thống như: lễ tế, dâng hương, thể hiện lòng tri ân với những người đã góp công xây dựng nền học vấn nước nhà. Ngoài ra, lễ hội còn diễn ra hàng loạt hoạt động văn hóa đặc sắc như: trình diễn nghệ thuật, hát quan họ, trò chơi dân gian, thi viết chữ đẹp, giao lưu thư pháp…

Hình ảnh của Văn miếu Mao Điền mùa lễ hội (Ảnh: Sưu tầm)

Xem thêm: Hải Phòng có gì chơi? 25 điểm du lịch, check in không nên bỏ lỡ

Các sản phẩm được yêu thích nhất

-10%

[VinWonders Vũ Yên] – Combo Vé vào cửa Vườn Thú + Khu Trò Chơi + Công Viên Nước + Buffet

720.000 VNĐ800.000 VNĐ

-9%

[VinWonders Vũ Yên] – [02 Người Lớn + 01 Trẻ Em] – Combo Vườn Thú + Khu Trò Chơi + Tặng 01 Túi Tote

800.000 VNĐ880.000 VNĐ

-40%

[VinWonders Vũ Yên] – Vé vào cửa Công Viên Nước

150.000 VNĐ250.000 VNĐ

[VinWonders Vũ Yên] – Vé vào cửa Khu Trò Chơi sau 17:00

250.000 VNĐ

-6%

[VinWonders Vũ Yên] – [04 Người Lớn] – Combo Vườn Thú + Khu Trò Chơi + Tặng 01 Túi Tote

1.200.000 VNĐ1.280.000 VNĐ

-20%

[VinWonders Vũ Yên] – Vé vào cửa Vườn Thú + Khu Trò Chơi + Công Viên Nước

440.000 VNĐ550.000 VNĐ

-20%

[-] [VinWonders Vũ Yên] – [02 Người Lớn + 02 Trẻ Em] – Combo Vườn Thú + Khu Trò Chơi + Công Viên Nước | Tặng 01 Túi Tote

440.000 VNĐ550.000 VNĐ

-25%

[VinWonders Vũ Yên] – Vé vào cửa Vườn Thú + Khu Trò Chơi

300.000 VNĐ400.000 VNĐ

-9%

[VinWonders Vũ Yên] – Combo Vé vào cửa Vườn Thú + Khu Trò Chơi + Buffet

560.000 VNĐ620.000 VNĐ

3. Một số lưu ý khi tham quan di tích Văn miếu Mao Điền

Để có trải nghiệm trọn vẹn và ý nghĩa khi tham quan văn miếu ở Mao Điền, du khách cần lưu ý một số điều quan trọng sau:

• Nên mặc trang phục lịch sự, kín đáo, thể hiện sự tôn trọng khi vào khu vực thờ tự
• Giữ trật tự, đi nhẹ nói khẽ, tránh gây ồn ào để không làm mất đi vẻ trang nghiêm, tôn kính của di tích
• Không chạm tay vào hiện vật, bia đá, tuyệt đối không viết vẽ lên tường hay công trình kiến trúc
• Chuẩn bị lễ vật chay tịnh, thắp hương tại khu vực quy định và tránh mang theo vàng mã hoặc đồ lễ mặn

Tuân thủ đúng các quy định của khu di tích khi đến tham quan, chiêm bái (Ảnh: Sưu tầm)

Tham khảo: Về đền Đươi, khám phá kiến trúc cổ & cội nguồn tâm linh

4. Câu hỏi thường gặp

4.1. Tên gọi Văn miếu Mao Điền có ý nghĩa gì?

Tên gọi “Văn miếu Mao Điền” mang ý nghĩa sâu sắc, vừa phản ánh chức năng, vừa gắn liền với địa danh nơi di tích tọa lạc. Chữ “Văn” mang hàm nghĩa rộng, đại diện cho tri thức, học vấn. “Miếu” có nghĩa là nơi thờ tự. “Mao Điền” là tên địa phương. Trong đó, “Mao” có nghĩa là cỏ, có thể hiểu là cỏ thơm, cỏ thi. “Điền” nghĩa là ruộng, biểu tượng cho vùng đất canh tác, sinh sôi.

Tên gọi “Văn miếu Mao Điền” vừa thể hiện nơi thờ tự tôn vinh hiền tài, vừa gắn với một vùng đất học (Ảnh: Sưu tầm)

4.2. Văn miếu Mao Điền được xây dựng từ thời nào?

Văn miếu ở Mao Điền được xây dựng từ thời Lê Sơ (1428 – 1527). Đây là một trong những giai đoạn hưng thịnh của chế độ phong kiến Việt Nam, khi Nho giáo và khoa cử phát triển mạnh mẽ.

4.3. Hình thức thi cử ở Văn miếu Mao Điền chủ yếu là gì?

Hình thức thi cử chính tại Văn miếu Mao Điền là thi Hương, một kỳ thi quan trọng trong hệ thống giáo dục Nho học xưa, nhằm tuyển chọn nhân tài cho đất nước. Các thí sinh tham gia phải trải qua những bài thi khắt khe về thơ, văn, sử, địa, cùng kiến thức về lễ nghi, đạo đức và tư tưởng Nho giáo.

Hình thức thi cử chính ở văn miếu là thi Hương (Ảnh: Sưu tầm)

4.4. Văn miếu Mao Điền có đặc điểm gì nổi bật?

Văn miếu Mao Điền là trung tâm Nho học lớn thứ hai của Việt Nam, chỉ sau Văn miếu Quốc Tử Giám. Điểm nổi bật của di tích là thờ phụng Khổng Tử cùng nhiều danh nhân kiệt xuất đất Việt như: Chu Văn An, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm… Văn miếu là biểu tượng của truyền thống hiếu học, ghi dấu sự đóng góp to lớn của hàng trăm vị tiến sĩ người Hải Dương đối với nền khoa bảng nước nhà.

Văn miếu Mao Điền là quần thể di tích tiêu biểu, mang đậm dấu ấn của truyền thống hiếu học, khoa bảng và tinh thần tôn sư trọng đạo của người dân xứ Hải Dương. Qua hành trình khám phá kiến trúc cổ kính, các bia đá tiến sĩ, lễ hội truyền thống và không gian linh thiêng, du khách sẽ cảm nhận được chiều sâu văn hóa và giá trị lịch sử mà di tích lưu giữ. Không chỉ là nơi dâng hương, cầu học, văn miếu còn là địa điểm du lịch văn hóa – tâm linh ý nghĩa, góp phần gìn giữ và lan tỏa bản sắc văn hiến của Hải Dương và cả dân tộc Việt Nam.

Sau khi ghé thăm văn miếu, bạn có thể tiếp tục hành trình trải nghiệm tại VinWonders Vũ Yên. Điểm đến là thiên đường giải trí mới tại Hải Phòng thuộc hệ thống VinWonders trên toàn quốc. Được quy hoạch bài bản, VinWonders Vũ Yên mang đến trải nghiệm vui chơi đa dạng cho mọi lứa tuổi, từ không gian trong nhà đến ngoài trời.

Nổi bật nhất là Vương quốc muông thú với số lượng cá thể lớn nhất miền Bắc, gồm 10 phân khu và gần 70 loài động vật quý hiếm. Công viên nước sở hữu 10 tổ hợp trò chơi hiện đại, cùng khu trò chơi ngoài trời lớn nhất Hải Phòng với nhiều hoạt động từ nhẹ nhàng đến cảm giác mạnh. Du khách còn được hòa mình vào 365 ngày lễ hội, thưởng thức minishow, hoạt náo đặc sắc và dạo bước giữa phố Âu rực rỡ, thưởng thức ẩm thực và thỏa sức mua sắm…

Sảng khoái vui chơi tại công viên nước hiện đại của VinWonders Vũ Yên

Mục sở thị nhiều loài động vật quý hiếm khi vui chơi VinWonders Vũ Yên

Đặt ngay vé vui chơi VinWonders Vũ Yên